{"id":2797,"date":"2025-03-06T01:51:27","date_gmt":"2025-03-05T22:51:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/?p=2797"},"modified":"2025-03-06T01:51:27","modified_gmt":"2025-03-05T22:51:27","slug":"2797","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/?p=2797","title":{"rendered":""},"content":{"rendered":"\n<p>Enflasyonun bir\u00e7ok \u00e7e\u015fidi mevcuttur ve t\u00fcm bu \u00e7e\u015fitler T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan belirli d\u00f6nemlerde kamuoyu<br>ile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fal olarak bizleri vatanda\u015f olarak en \u00e7ok ilgilendiren t\u00fcketici fiyat endeksi<br>oldu\u011fundan di\u011fer enflasyon \u00e7e\u015fitlerine \u00e7o\u011funlukla ilgi g\u00f6stermeyebiliriz ama hepimizin bilmesi<br>gereken di\u011fer endeksleri de unutmamam\u0131z gerekir. Bunlardan en \u00f6nemlileri Y\u0130-\u00dcFE, T\u00dcFE, YD-\u00dcFE<br>say\u0131labilir.<br>Yurt d\u0131\u015f\u0131 \u00fcretici fiyat endeksi; belirli bir d\u00f6nem i\u00e7inde yurt d\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lmak \u00fczere \u00fcretimi yap\u0131lan<br>\u00fcr\u00fcnlerde ya\u015fanan fiyat de\u011fi\u015fikli\u011fidir. Yani ihracat i\u00e7in \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerde ya\u015fanan fiyat hareketleri<br>olarak tan\u0131mlanabilir.<br>\u0130hracat, bir \u00fclkenin ekonomik anlamda b\u00fcy\u00fcmesi, geli\u015fmesi i\u00e7in olmazsa olmaz fakt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda<br>gelir. \u0130hracat y\u00fcksek rakamlara ula\u015fm\u0131\u015f ise o \u00fclkede \u00fcretim var demektir, i\u015fsizlik azalmakta demektir,<br>devletin vergi gelirleri art\u0131yor demektir, \u00fclkeniz d\u00f6viz rezervleri art\u0131yor gibi bir\u00e7ok olumlu ekonomik<br>geli\u015fmeler oluyor demektir. \u00dclkemizde ihracat rakamlar\u0131 y\u00fcksek seviyededir ama ithalat\u0131m\u0131z maalesef<br>ihracat\u0131n \u00fcst\u00fcndedir. Bunun yeg\u00e2ne sebebi zorunlu olarak d\u0131\u015far\u0131dan tedarik etti\u011fimiz akaryak\u0131t,<br>enerji, do\u011falgaz gibi temel t\u00fcketim \u00fcr\u00fcnlerine yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6viz \u00f6demeleridir.<br>\u0130hracat\u0131n geli\u015febilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle \u00fcretim kaynaklar\u0131n\u0131n do\u011fru ve verimli \u015fekilde kullan\u0131lmas\u0131<br>gerekir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yap\u0131lan \u00fcretimin ara mal ve hammaddesinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde ellisi yurt d\u0131\u015f\u0131ndan<br>ithal yoluyla gelmektedir. Do\u011fal olarak s\u00f6z konusu aramal\u0131 ve hammaddeye d\u00f6viz \u00f6demek<br>zorunday\u0131z. Kurlar y\u00fcksek olunca da \u00f6dedi\u011fimiz para da y\u00fcksek olaca\u011f\u0131ndan \u00f6denen bedel \u00fcretim<br>maliyetine yans\u0131yacakt\u0131r ve bu da enflasyon demektir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke olarak ithal ikame \u00fcr\u00fcnleri<br>kendimiz \u00fcretmek zorunday\u0131z ve ayr\u0131ca katma de\u011feri y\u00fcksek, teknolojik \u00fcr\u00fcnlere \u00f6nem vermek<br>zorunday\u0131z.<br>\u0130hracat yapan i\u015fletmelerde d\u00f6viz kurlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 ihracat\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnden olumlu<br>sonu\u00e7lar verebilir. \u00d6rne\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ihracat i\u015fletmelerinin dolar kurunun 40 TL olmas\u0131n\u0131n<br>istemeleri do\u011fald\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemizde hammadde, i\u015f\u00e7ilik, ambalaj, nakliye gibi \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n fiyat\u0131<br>s\u00fcrekli olarak artmaktad\u0131r ve bu y\u00fczden ihracat\u00e7\u0131lar ald\u0131klar\u0131 hammaddeye s\u00fcrekli y\u00fckselen fiyatla<br>tedarik bedeli \u00f6demekte bu da \u00fcretim maliyetlerini y\u00fckseltmektedir. Ancak d\u00f6viz kuru sabit kal\u0131nca<br>gelirlerde olumlu bir fark olu\u015fmamakta, bu sebeple kar oranlar\u0131 d\u00fc\u015fmekte hatta bazen zarar bile<br>etmektedir. \u0130hracat\u0131n artt\u0131r\u0131larak \u00fclkeye d\u00f6viz girdisi sa\u011flamak temel hedef oldu\u011funa g\u00f6re kur<br>dengesini iyi ayarlamak zorunday\u0131z. Yoksa zarar eden veya kar elde etmeyen i\u015fletmelerin faaliyetlerini<br>s\u00fcrd\u00fcrebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir ve bu da ekonomi alan\u0131nda \u00e7e\u015fitli olumsuzluklara yol a\u00e7acakt\u0131r.<br>Sorunun \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc ancak ve ancak enflasyonun kontrol at\u0131na al\u0131nmas\u0131yla birlikte \u00fcretim maliyelerinin<br>y\u00fckselmesini \u00f6nlemek ve ihracat\u00e7\u0131ya \u00f6zellikle ithal ikame \u00fcr\u00fcn \u00fcreten i\u015fletmelere devlet deste\u011finin<br>artt\u0131r\u0131lmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu a\u015fikard\u0131r.<br>\u00dclkelerin kalk\u0131nmas\u0131nda, ekonomik g\u00fcvenin sa\u011flanmas\u0131nda \u00fcretim fakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn en verimli kullan\u0131lmas\u0131<br>tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir ger\u00e7ektir. Ancak \u00fcretim yaparken s\u0131radan \u00fcr\u00fcnler de\u011fil, y\u00fckte hafif, pahada a\u011f\u0131r,<br>geli\u015fen teknolojiye uygun \u00fcr\u00fcnlere a\u011f\u0131rl\u0131k verilmesi elzemdir. Ayr\u0131ca \u00fcretilen mal\u0131n ara mal ve<br>hammaddesinin de yerli olmas\u0131 \u00f6nemlidir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fclkemizde \u00fcretimi yap\u0131lan mallar\u0131n aramal\u0131 ve<br>hammaddesinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde ellisi yurt d\u0131\u015f\u0131ndan ithal yoluyla tedarik edilmektedir. S\u00f6z konusu<br>aramal\u0131 ve hammaddelere \u00f6denen para d\u00f6viz oldu\u011fundan y\u00fcksek rakamlar \u00f6denmekte bu da \u00fcretim<br>maliyetini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131ndan \u00fcretim maliyelerine do\u011fal olarak yans\u0131makta ve enflasyon olarak kar\u015f\u0131m\u0131za<br>\u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Yurt d\u0131\u015f\u0131na sat\u0131lmak \u00fczere (ihracat i\u00e7in) \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerle yurt i\u00e7inde \u00fcretilen \u00fcr\u00fcnlerin<br>\u00fcretim miktarlar\u0131 neden fark ediyor diye d\u00fc\u015f\u00fcnen vatanda\u015flar\u0131m\u0131z olabilir. Bu fark\u0131n nedenlerini<br>yakla\u015f\u0131k 45 y\u0131l i\u00e7inde bulundu\u011fum kilit ve emniyet sistemlerinden \u00f6rneklerle a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m.<\/p>\n\n\n\n<p>*\u00dcr\u00fcn ebatlar\u0131: \u00dclkemizde kap\u0131 kilitlerinin eksen mesafesi (anahtar deli\u011fi ile kol demiri deli\u011finin<br>aras\u0131ndaki uzakl\u0131k) oda kilitlerinde 90 mm. Olmas\u0131na ra\u011fmen \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde de\u011fi\u015fim g\u00f6sterebilir.<br>\u00d6rne\u011fin yak\u0131n do\u011fu \u00fclkelerinde bu \u00f6l\u00e7\u00fc 72 mm\u2019dir. Bunun i\u00e7in pahal\u0131 bir maliyet olan kal\u0131p bedeli ek<br>bir maliyettir.<br>*\u00dcr\u00fcn i\u00e7in kullan\u0131lan malzemenin \u00f6zelli\u011fi: Baz\u0131 \u00fclkelerde kap\u0131 kollar\u0131 al\u00fcminyum, baz\u0131 \u00fclkelerde<br>paslanmaz \u00e7elik olabilir.<br>*Nakliye bedeli: \u0130thalat ve ihracatta \u201cCIF ve fob denilen kavramlar vard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>\u0130ngilizce a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 &#8220;Cost Insurance and Freight&#8221; olan k\u0131saltma; mal bedeli, sigorta ve navlun<br>masraflar\u0131n\u0131n sat\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan \u00fcstlenilmi\u015f oldu\u011fu teslim \u015feklini ifade etmektedir.<br>\u0130ngilizce a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131 Free on board olan k\u0131saltma, sat\u0131c\u0131 mallar\u0131 belirlenen y\u00fckleme liman\u0131nda, al\u0131c\u0131<br>taraf\u0131ndan se\u00e7ilen gemide veya belirlenen \u015fekilde ula\u015ft\u0131r\u0131lan mallar\u0131 temin ederek teslim eder.<br>\u0130\u015fte yukar\u0131da a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 yazd\u0131\u011f\u0131m teslim \u015fekillerine g\u00f6re maliyetler etkilenebilir.<br>*Uluslararas\u0131 ekonomik krizler: Baz\u0131 \u00fclkelerde ekonomik krizlerden dolay\u0131 ithalat yava\u015flayabilir veya<br>s\u00fcreli olarak k\u0131s\u0131tlanabilir. B\u00f6yle durumlarda da \u00fcr\u00fcn stok maliyeti y\u00fckselebilir.<br>*Sava\u015flardan dolay\u0131 lojistik hizmetlerinde de de\u011fi\u015fiklikler olabilir. Bu da tahsilat zaman\u0131n\u0131<br>geciktirece\u011fi i\u00e7in finans maliyeti y\u00fckselecektir.<br>*D\u00f6viz kurlar\u0131ndaki hareketlilik de yurt d\u0131\u015f\u0131 \u00fcretilen mallar\u0131n maliyetini etkileyen di\u011fer bir etkendir.<br>Bu t\u00fcr \u00f6rnekler \u00e7o\u011falt\u0131labilir. Bu nedenlerden dolay\u0131 yurt i\u00e7i ve yurt d\u0131\u015f\u0131 i\u00e7in \u00fcretim maliyetleri farkl\u0131l\u0131k<br>g\u00f6sterecektir.<br>\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz ekonomik ortamda yurt d\u0131\u015f\u0131nda para getirebilmek i\u00e7in d\u00f6viz kurlar\u0131 birka\u00e7<br>aydan bu yana yatay seyir izlemektedir. Son bir aydan bu yana az da olsa y\u00fckselme e\u011filimindedir.<br>Ancak bu durum ihracat yapan i\u015fletmeleri olumsuz etkilemektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkemizde hammadde, ara<br>mal ve di\u011fer giderler s\u00fcrekli y\u00fckselmesine ra\u011fmen kurlar\u0131n ayn\u0131 kalmas\u0131 i\u015fletme kar\u0131n\u0131m negatif<br>etkilemektedir. Bir di\u011fer konu da kredi faizlerinin y\u00fcksekli\u011finden dolay\u0131 kredi kullan\u0131m\u0131 son derece<br>zorla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sanayi \u00fcretiminde son sekiz aydan bu yana d\u00fc\u015fme g\u00f6zlenmekte idi ama aral\u0131k<br>ay\u0131nda az da olsa y\u00fckseldi. Zaten imalat PMI oran\u0131n\u0131n son sekiz aydan bu yana %50 nin alt\u0131nda \u00e7\u0131kmas\u0131<br>bunun ispat\u0131d\u0131r. Ancak aral\u0131k ay\u0131nda \u00fcretim miktar\u0131 az da olsa y\u00fckselmi\u015ftir. Durum b\u00f6yle iken<br>i\u015fletmeler i\u015f\u00e7i \u00e7\u0131karmakta, \u00fcretimi yava\u015flatma ve k\u0131saca k\u00fc\u00e7\u00fclmeye gitmektedir. Hatta konkordato ve<br>iflaslar \u00e7o\u011falm\u0131\u015ft\u0131r. Ekonomide dengeler son derece \u00f6nemlidir. Bir taraf yap\u0131l\u0131rken di\u011fer taraf<br>y\u0131k\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<br>TCMB\u2019nin aral\u0131k ay\u0131nda ve ocak ay\u0131nda 250 \u015fer baz puan politika faizini indirmesi sonucu enflasyon<br>oran\u0131 ile politika faizinin ayn\u0131 seviyeye gelmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r. Sanayi \u00fcretiminin daha da artmas\u0131 i\u00e7in<br>faizlerin %35-40 gibi oranlara gelmesi gerekir. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki s\u00fcre\u00e7te de faizlerin d\u00fc\u015fmesinin devam<br>etmesi beklenebilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dezenflasyon d\u00f6nemine girdik.<br>Ocak ay\u0131 i\u00e7in T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan yurt d\u0131\u015f\u0131 \u00fcretici fiyat endeksi a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir;<br>Yurt D\u0131\u015f\u0131 \u00dcretici Fiyat Endeksi (YD-\u00dcFE) y\u0131ll\u0131k %20,47 artt\u0131, ayl\u0131k %2,01 artt\u0131<br>YD-\u00dcFE 2025 y\u0131l\u0131 ocak ay\u0131nda bir \u00f6nceki aya g\u00f6re %2,01 art\u0131\u015f, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n aral\u0131k ay\u0131na g\u00f6re %2,01<br>art\u0131\u015f, bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ayn\u0131 ay\u0131na g\u00f6re %20,47 art\u0131\u015f ve on iki ayl\u0131k ortalamalara g\u00f6re %38,26 art\u0131\u015f<br>g\u00f6sterdi.<br>YD-\u00dcFE imalat \u00fcr\u00fcnlerinde y\u0131ll\u0131k %20,45 artt\u0131<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>Sanayinin iki sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn y\u0131ll\u0131k de\u011fi\u015fimleri; madencilik ve ta\u015f ocak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda %21,66 art\u0131\u015f, imalatta<br>%20,45 art\u0131\u015f olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<br>Ana sanayi gruplar\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k de\u011fi\u015fimleri; ara mallar\u0131nda %19,42 art\u0131\u015f, dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim mallar\u0131nda<br>%20,57 art\u0131\u015f, dayan\u0131ks\u0131z t\u00fcketim mallar\u0131nda %21,87 art\u0131\u015f, enerjide %11,19 art\u0131\u015f, sermaye mallar\u0131nda<br>%21,84 art\u0131\u015f olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<br>YD-\u00dcFE imalat \u00fcr\u00fcnlerinde ayl\u0131k %1,99 artt\u0131<br>Sanayinin iki sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ayl\u0131k de\u011fi\u015fimleri; madencilik ve ta\u015f ocak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131nda %2,63 art\u0131\u015f, imalatta %1,99<br>art\u0131\u015f olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<br>Ana sanayi gruplar\u0131n\u0131n ayl\u0131k de\u011fi\u015fimleri; ara mallar\u0131nda %1,53 art\u0131\u015f, dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim mallar\u0131nda<br>%1,28 art\u0131\u015f, dayan\u0131ks\u0131z t\u00fcketim mallar\u0131nda %2,77 art\u0131\u015f, enerjide %7,52 art\u0131\u015f, sermaye mallar\u0131nda<br>%1,08 art\u0131\u015f olarak ger\u00e7ekle\u015fti.<br>Kaynak: T\u00dc\u0130K<br>ZAFER \u00d6ZC\u0130VAN<br>Ekonomist-Yazar<br>zozcivan@hotmail.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Enflasyonun bir\u00e7ok \u00e7e\u015fidi mevcuttur ve t\u00fcm bu \u00e7e\u015fitler T\u00dc\u0130K taraf\u0131ndan belirli d\u00f6nemlerde kamuoyuile payla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Do\u011fal olarak bizleri vatanda\u015f olarak en \u00e7ok ilgilendiren t\u00fcketici fiyat endeksioldu\u011fundan di\u011fer enflasyon \u00e7e\u015fitlerine \u00e7o\u011funlukla ilgi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":7,"featured_media":2639,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26,267],"tags":[],"class_list":["post-2797","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kose-yazarlari","category-zafer-ozcivan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2797","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/7"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2797"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2797\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2798,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2797\/revisions\/2798"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2639"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2797"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2797"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.sektorturk.com.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2797"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}